Koszyk

Koszyk jest pusty

Porady

Buty i pedały zatrzaskowe - kręć efektywniej!

09.04.2018

Istnieje bardzo wiele modeli obuwia i pedałów SPD. Bez względu na to, czy chodzi o buty szosowe, czy na rower MTB, warto wiedzieć, czym kierować się przy wyborze cholewki, podeszwy i systemu zapięcia. Odpowiednie buty rowerowe oraz pedały zatrzaskowe pomogą zwiększyć wydajność jazdy, bez dodatkowego wysiłku.

Buty i pedały zatrzaskowe – wszystko, co musisz wiedzieć

We współczesnym kolarstwie solidne połączenie pedała z butem to podstawa. Tylko w ten sposób można jeździć najefektywniej, a już od dawna dotyczy to nie tylko szosowców, ale też kolarzy MTB.

Buty i pedały zatrzaskowe to obowiązkowe elementy wyposażenia profesjonalnego rowerzysty.

Na początku były noski. Dokładnie nie wiadomo, kiedy je wynaleziono. Pewne jest natomiast, że dzięki nim rowerzysta może nie tylko naciskać pedał, ale także go podnosić. Oczywiście wynalazek najpierw dotyczył tylko rowerów szosowych. W 1983 roku firma Look opatentowała pedały zatrzaskowe, a siedem lat później Shimano stworzyło system, który do dziś jest najbardziej znany, czyli SPD (Shimano Pedaling Dynamics).

Pedały zatrzaskowe – działanie

Pedały zatrzaskowe umożliwiają wpięcie specjalnych butów, dzięki czemu energia wytwarzana przez rowerzystę jest najefektywniej przenoszona na napęd roweru. Zasada działania przypomina system stosowany w nartach. Mechanizm funkcjonuje, ponieważ zawiera bloki SPD zamocowane w podeszwie. Wypięcie buta polega na obróceniu stopy, co zwalnia blokadę.

Bardzo ważnym parametrem jest luz roboczy. Oznacza on zakres ruchu buta w płaszczyźnie poziomej. W przypadku pedałów MTB firmy Shimano jest to 10%, za to np. u Crankbrothers już 15-20%, w zależności od montażu bloku. Trzeba też mieć na uwadze to, że w zależności od zastosowań modele różnią się od siebie i warto wybrać rozwiązanie, które najbardziej spełni nasze wymagania.

Pedały zatrzaskowe – rodzaje

Pedały szosowe mają większe bloki niż MTB, dzięki czemu umożliwiają lepszy kontakt z butem. Modele MTB mają z kolei mniejszą powierzchnię kontaktu z podeszwą i bardziej ażurową konstrukcję, która umożliwia lepsze oczyszczanie z błota. W końcu mokry piasek i kamienie to w górach chleb powszedni. Niektóre pedały rowerowe SPD, takie jak Shimano SPD PD-A520, pracują w obu standardach. Dzięki temu można korzystać z jednej pary butów i pedałów podczas jazdy na dwóch rowerach.

  • Pedały zatrzaskowe do szosówki

Popularnym modelem szosowym są PD-5800, funkcjonujące w systemie SPD-SL. Inne firmy nie zostają w tyle za najbardziej znanym japońskim producentem. Cieszącymi się szerokim uznaniem wśród rowerzystów są np. modele Time Xpresso 4 i Keo Easy od marki Look.

Pedały rowerowe z systemem SPD zwiększają efektywność pedałowania.
  • Pedały zatrzaskowe do MTB

A co z MTB? Tutaj akurat Shimano dominuje i dając modele takie jak PD-520 czy pedały z grup XT i XTR, stoi o krok przed konkurencją, choć trzeba też wspomnieć np. o produktach Crankbrothers. Popularne ubijaki zawierają ażurową konstrukcję, która świetnie pracuje w błocie, a model Egg Beater 3 posiada masę ok. 300 gramów, co jest bardzo dobrym wynikiem. Marki wspomniane przy okazji pedałów szosowych, czyli Look i Time, także dają coś od siebie, wystarczy spojrzeć na modele S-Track CarbonTi i MX 2.

Pedały SPD posiadają miejsce na wpięcie bloku.
  • Pedały zatrzaskowe do trekkingu

Konstrukcja pedałów trekkingowych łączy zalety modeli tradycyjnych i zatrzaskowych. Przykładem takiego produktu są Shimano PD-A530. Mają one zatrzask tylko z jednej strony, co umożliwia jazdę zarówno w butach tradycyjnych, jak i SPD.

Pedały SPD – czy warto ich używać?

Znając zasadę działania i korzyści płynące z użytkowania pedałów SPD, warto się zastanowić nad zakupem swojej pierwszej pary wraz z butami SPD. Jeśli do tej pory myślałeś sobie: nie potrzebuję takich rozwiązań, rowerem jeżdżę tylko amatorsko, to wiedz, że pedały SPD pomogą Ci jeździć szybciej bez większego wysiłku. Ponadto zyskasz dużo większą kontrolę nad rowerem. Podniesienie tylnego koła roweru przy krawężniku nagle stanie się łatwe. Zaczną mocniej pracować te partie mięśni nóg, które do tej pory pozostawały uśpione. Jak widać, korzyści przejścia na SPD jest wiele.

Buty rowerowe

Czy buty rowerowe szosowe i MTB także się różnią? Tak, one też. Te pierwsze mają płaską podeszwę, a te drugie wyraźny protektor umożliwiający podchodzenie pod strome wzniesienia. Na tym różnice się nie kończą, dlatego niżej opisaliśmy jak bardzo but szosowy, taki jak Bontrager Velocis, może się różnić od górskiego, np. modelu Bontrager Cambion.

Buty SPD do MTB

Jak wspomnieliśmy, buty na rower MTB posiadają wyraźny protektor, który różni je od obuwia szosowego. Czasami nie da się podjechać i trzeba kawałek podbiec lub podejść. Na co trzeba zwracać uwagę kupując buty MTB? Na pewno na podeszwę!

Podeszwa butów MTB posiada wyraźny protektor, który ułatwia chodzenie w trudnym terenie.

Podeszwa musi mieć wyraźny protektor, ale nie tylko. W przypadku jazdy turystycznej wybór powinien paść na buty SPD MTB z podeszwą o mniejszej sztywności. Dzięki temu będzie się chodziło wygodniej, a uciekające waty nie będą bolały na mecie. Działa to też w drugą stronę, na zawody rowerowe warto wybrać sztywną podeszwę, bo rzadko zsiada się z roweru. Ważny jest też materiał. Karbonowa podeszwa oferuje bardzo dużą sztywność, ale przy intensywnej jeździe może okazać się mniej trwała niż np. guma, nylon i poliuretan. Poza tym włókno węglowe jest nie do zastąpienia, jeśli celujemy w zawody. W przypadku turystycznego kolarstwa lepiej wybrać inny materiał, ponieważ karbon nie jest przeznaczony do chodzenia.

Sztywność podeszwy butów MTB ma wpływ na efektywność przekazywanej na napęd mocy.

Buty MTB – cholewka i systemy zapięć

Rodzaj cholewki powinien zależeć od tego, kiedy buty mają być stosowane. Jeśli latem – ważne, by była ona jak najbardziej przewiewna. Buty zimowe MTB mają cholewkę i wypełnienie, które gwarantują komfort termiczny podczas niskich temperatur. Niezależnie od tego w jakim sezonie jeździmy, ta część buta musi być bardzo wytrzymała – kontakt z kamieniami nie jest rzadkością.

W butach rowerowych spotkać się można z różnymi systemami zapięć, jednym z nich jest BOA.

W podstawowych modelach znajdziemy na ogół sznurowadła albo rzepy, które często uzupełniają nawet droższe buty SPD i zobaczymy je np. pod systemem BOA, opartym na zapięciu żyłkowym. Tak jest na przykład w obuwiu rowerowym Bontrager Cambion oraz Shimano SH-XC7. Same rzepy występują w naprawdę wielu butach do MTB, takich jak Shimano SH-AM901. Niektóre marki stosują inne systemy zapięcia na żyłkę. Włoska firma Sidi dodaje na przykład Tecno 3, obecny m.in. w butach MTB Sidi Drako. Pośrednim rozwiązaniem jest górny pasek zębaty zawarty w Sidi Buvel. Przykładem dopracowanego obuwia, w którym użyto sznurowadeł jest Shimano SH-XC5.

Buty SPD na szosę

Buty szosowe różnią się od MTB. Konstrukcja jest bardziej delikatna i lżejsza, a podeszwa nie ma protektora. W obuwiu szosowym istnieje kilka rodzajów montażu bloków. Najczęściej można spotkać mocowanie na trzy śruby. Taki standard stosują m.in. Shimano, Time i Look.

Bloki SPD-SL wpinane są inaczej niż bloki SPD.

Przede wszystkim podeszwa szosowa jest płaska i bardzo ciężko się w niej chodzi, rzadko kiedy kolarze robią na niej więcej niż kilka kroków. Podobnie jak w butach do MTB, w butach szosowych występują różne sztywności. Jeśli zależy nam na watach to podeszwa musi być jak najbardziej sztywna, najlepiej z domieszką karbonu. Producenci bardzo często tworzą własną skalę i określają ten atrybut buta w indeksie sztywności. Ma on za zadanie podpowiedzieć kolarzowi, czy znalazł but, którego szuka, czy jest może zbyt miękki.

Karbonowa podeszwa w butach szosowych zwiększa sztywność, co przekłada się na efektywność jazdy.

Buty szosowe – cholewka i systemy zapięć

Sytuacja jest niemal identyczna jak w kolarstwie górskim, ale tym razem cholewka nie musi być aż tak wytrzymała. Wybieramy ją pod kątem przewiewności na lato lub zapewnienia komfortu cieplnego zimą.

Buty rowerowe przeznaczone na szosę różnią się od tych dedykowanych jeździe MTB.

Także tu między MTB i szosą dominują podobieństwa. Podstawowe modele, jak Shimano SH-RP2 zawierają tylko rzepy, a bardziej rozbudowane, np. Shimano SH-RP3 oraz Sidi Level i Genius 5, posiadają górny pasek zębaty. Najdroższe buty szosowe, takie jak Bontrager Velocis czy Sidi Wire Carbon zawierają system na żyłkę.

Buty SPD do trekkingu

W butach do trekkingu podeszwa powinna być elastyczna, co ułatwia chodzenie. Cenne waty i tak turysty nie obchodzą. Dobrze, jeśli cholewka jest dość przewiewna, choć wytrzymałość i łatwość czyszczenia też są ważne. Zwykle buty do trekkingu mają w górnej części sznurowadła i rzep. To drugie czasem pojawia się jako jedyne rozwiązanie. Niektóre buty, takie jak Shimano SH-MT5, zawierają system szybkiego sznurowania oraz dodatkowy rzep.

Buty SPD do miasta

Specjalnym systemem Shimano, przeznaczonym do jazdy miejskiej, jest Click’R, który posiada słabszą sprężynę oraz ułatwia wpięcie i wypięcie. To rozwiązanie spotkamy w butach Shimano SH-CT5 oraz pedałach dedykowanych jeździe w aglomeracji, takich jak PD-T400.

Jakie buty rowerowe wybrać?

Wybór butów rowerowych jest naprawdę spory. Powyżej omówione zostały tylko najbardziej podstawowe typy obuwia rowerowego, diametralnie różniące się rodzajem stosowanych bloków. Tymczasem buty do jazdy MTB, współpracujące z blokami mocowanymi na dwie równoległe śruby, mogą się bardzo różnić. Buty do Enduro mają zupełnie inną konstrukcję cholewki i twardość podeszwy niż buty SPD do XC. Ponadto bloki w systemie SPD używane są także w butach rowerowych trekkingowych i rekreacyjnych. Wybierając dobre buty rowerowe powinniśmy od razu zdecydować, czy najważniejsza jest dla nas uniwersalność, czy wydajność. Jeśli to pierwsze – szukajmy lekko uginającej się podeszwy, wygodnego wiązania cholewki, być może nawet sznurowanego. Decydując się na starty w wyścigach, stawiajmy na sztywność podeszwy, maksymalne trzymanie pięty przez but i dobrą wentylację.

Na co zwracać uwagę przy zakupie i użytkowaniu butów rowerowych?

  • Podobnie jak w przypadku tradycyjnych butów, te na rower także warto przymierzyć. Problem mogą mieć osoby z szerokimi stopami – producenci robią raczej wąskie podeszwy. W sklepach internetowych buty można bez problemu oddać lub wymienić. 
  • Śrubki mocujące bloki mają tendencje do odkręcania się, dlatego warto posmarować je klejem do gwintów.
  • O buty i pedały należy dbać – jeśli są brudne mogą nie działać idealnie.
  • W razie przemoczenia butów powinno się z nich wyciągać wkładki i suszyć oddzielnie oraz należy unikać kładzenia na rozgrzany kaloryfer (mogą się rozkleić). Znacznie lepiej ustawić je obok źródła ciepła.
  • Buty szosowe są zwykle bardzo delikatne, lepiej nie biegać w nich maratonów.
  • Bloki sprzedawane z niektórymi pedałami są dość miękkie, przez co szybko się zużywają. Jeśli jest kłopot z wpięciem lub wypięciem lepiej dokładnie je obejrzeć i zmienić w razie potrzeby.