Koszyk

Koszyk jest pusty

Porady

MTB czy gravel – jaki rodzaj roweru wybrać?

23.01.2019

Po trendzie na ścisłą specjalizację przyszła moda na rower uniwersalny. Taki w zamyśle ma być gravel, którym świetnie jeździ się po asfalcie, ale także poza nim. W teorii rower szutrowy, bo tak można przetłumaczyć tę nazwę, spisze się w prawie każdym terenie – ale jak jest w rzeczywistości?

Rower MTB – charakterystyka

Historia zatacza koło – jeśli chodzi o kolarstwo górskie, na początku miał być jeden rower MTB do wszystkiego. Następnie producenci zaczęli promować specjalne modele na zawody XC, Maratony, ścieżki itp. Dzięki temu utworzono paletę co najmniej sześciu dyscyplin – dla producentów najlepiej byłoby, gdyby rowerzysta miał każdy z dedykowanych jednośladów.

Oczywiście rowery MTB mają także koła różnej średnicy i odmienną szerokość opon. Projektanci szybko wpadli na pomysł fatbike’ów, czyli modeli z co najmniej czterocalowym ogumieniem. Później pomysł ewoluował – szerokość opon zmniejszono do 2,8-3 cali. Dzięki mniejszej powierzchni styku ogumienia z podłożem osiągnięto większą prędkość.

Rower MTB full suspension może cechować zarówno damper, jak i przedni amortyzator typu Lefty.

Rowery górskie mają też wiele standardów mocowania kół oraz różnią je amortyzatory. Tylko widelec czy może też damper? To pytanie zadaje sobie wielu kolarzy górskich. Wybierając rower MTB można śmiało przebierać w rodzajach napędów. Dziś najnowszy jest 12-rzędowy osprzęt, ale niedługo możemy mieć do dyspozycji kolejną zębatkę. Zarówno rowery górskie wyczynowe, jak i te z nieco niższej półki mają już hamulce hydrauliczne. Czasami spotkamy też mechaniczne odpowiedniki, które są łatwiejsze w serwisowaniu. Jeśli do całej puli wyżej wymienionych modeli dorzucimy też rowery górskie typu e-bike, widzimy jak szerokie ramy – tym razem nie chodzi o konstrukcję jednośladu – może mieć MTB. Do worka oznaczonego tymi trzema literami zmieścimy bardzo dużo różnych modeli, ale przyglądając się im zauważymy też cechy wspólne. Dlatego właśnie rower gravel postawimy już na inną półkę, choć niektóre jego cechy są zbliżone do egzemplarzy górskich. Dzięki temu każdy kto zastanawia się nad lżejszymi odmianami MTB, może śmiało wziąć pod uwagę rower szutrowy.

Gravel – charakterystyka

Czym jest rower typu gravel? Odpowiedzi na to pytanie możemy szukać na utwardzonych drogach Stanów Zjednoczonych, gdzie narodził się nowy gatunek kolarstwa. Gravel oznacza szuter, czyli nawierzchnię pełną naturalnego kruszywa, które jest łamane ze skały. Projektanci rowerów szybko chcieli jednak, aby nowy rower dobrze sprawdził się przy dojazdach do pracy oraz podczas treningów na szosie i wycieczkach typu off-road. Dlatego gravel jest przystosowany do asfaltu, żwiru i ścieżek pełnych leśnej ściółki. W jaki sposób?

  • Opony na szutry

O nawierzchni, na jakiej sprawdzi się gravel bike sporo powiedzą nam opony. Są szersze niż w szosówce, a nawet – najczęściej – szersze niż w przełaju. Oczywiście cechuje je mniejsza rozpiętość niż w rowerze MTB. Zazwyczaj rozmiar opon w modelu typu gravel zaczyna się od 28 mm, ale najczęściej jest to 35-42 mm. Dla porównania w rowerze przełajowym jest to nie więcej niż 33 mm – ma to związek z przepisami UCI.

Gravel to marzenie rowerzystów. Rower szutrowy sprawdza się nie tylko na żwirze, ale i w lesie oraz na asfalcie.

Zwykle modele typu gravel mają bieżnik z równym wzorem pośrodku i mocniejszymi klockami po bokach. Takie rozwiązanie sprawia, że opory toczenia są mniejsze niż w przypadku opon MTB, ale trakcja jest na tyle dobra, że śmiało można wjechać w teren. Jednym z prostych sposobów, w jaki możemy przystosować rower innego typu do szutrów, jest zamontowanie w nim specjalnego ogumienia, o ile pozwala na to konstrukcja. Przykładowa opona szutrowa Continental Speed Ride z osłoną antyprzebiciową posiada bieżnik typowy dla graveli.

  • Jak się tym steruje? – kilka słów o kierownicy

W gravelu zawsze kierownicą jest baranek, co stanowi dużą odmianę, jeśli ktoś przyzwyczaił się do prostego kokpitu MTB. Taki przód roweru jest oczywisty, jeśli weźmiemy pod uwagę nawierzchnię – przede wszystkim asfalt i szuter. Ów baranek jest jednak nieco inny niż w przypadku modeli szosowych. Ma on tzw. flary, czyli odgięte dolne części kierownicy. Pozwala to na szerszy chwyt i lepszą kontrolę roweru w trudnym terenie. Minusem są nieco większe opory powietrza podczas jazdy pod wiatr, ale kosztem aerodynamiki zyskujemy jedną z cech, które mają zbliżyć konstrukcję do MTB.

Co ciekawe w niektórych modelach znajdziemy dwupółkowe kierownice z karbonu. Jakie zastosowanie ma taki kokpit? Chodzi o lepsze tłumienie drgań, a więc komfort – przystosowanie roweru do mniej równych nawierzchni.

  • Gravel stawia na tarcze

Niemal zawsze rower szutrowy posiada hamulce tarczowe, a że są to modele dość kosztowne, nie mogło być inaczej – w większości spotkamy układy hydrauliczne. Jest tak np. w rowerze Gravel Romet Boreas, gdzie postawiono na Sram Apex ze 160 mm tarczami. Skuteczność takiego osprzętu jest bardzo wysoka, szczególnie podczas złej pogody, co jeszcze bardziej potwierdza uniwersalność roweru – gravel ma się sprawdzać zawsze.

  • Geometria ramy

Największe różnice między przełajówką a gravelem znajdziemy w geometrii. Ten pierwszy jest stworzony do krótkich zawodów, a rower szutrowy – do dłuższych wypadów, które mają być przyjemne. Dlatego modele przełajowe mają niewielką bazę kół, ostre kąty widelca i rury podsiodłowej, a także niską główkę ramy. Rower typu gravel posiada odmienne cechy, charakterystyczna dla niego jest duża baza kół – czasem niemal jak w MTB – oraz łagodne kąty dla większej kontroli.

Gravel bike ze sztywnym widelcem pozwala zaoszczędzić na masie, a kierownica baranek umożliwia wygodny chwyt, który przydaje się podczas dłuższych podróży.

Dodatkową cechę stanowi wysoka główka ramy, która ma zapewniać bardziej komfortową pozycję. W gruncie rzeczy ciężko jest odróżnić te dwa rodzaje jednośladów, trzeba się uważnie przyjrzeć, a i wtedy uznamy, że są dość zbliżone do siebie. Dlatego jeśli zastanawiamy się jaki rower przełajowy wybrać, możemy wrzuć w nawias również gravel.

  • Napęd szosowy w rowerze gravel

W rowerze przeznaczonym na szutry znajdziemy napęd bardzo zbliżony do szosowego. Dwie tarcze z przodu mają najczęściej układ 50/34, czasami 48/32 lub 46/30. Mechanizm korbowy jest też niżej położony niż w rowerze przełajowym. Kaseta w gravelu ma zwykle szeroką rozpiętość, nawet 11-42 jeżeli z przodu jest jedna tarcza. Klamkomanetki są takie same jak w rowerze szosowym, wyjątkiem może być tylna przerzutka.

Wiosną 2018 roku firma Shimano zaprezentowała model Ultegra RX, wyposażony w sprzęgło, które napina łańcuch podczas jazdy po wertepach. Taki mechanizm ściśle przystosowuje napęd do asfaltu oraz podróż po bardziej nierównej drodze, a więc nic dziwnego, że stosuje się go w gravelach. W niektórych rowerach montowane są napędy SRAM z tylko jedną tarczą. W przypadku kasety 10-42 napędy dają zakres przełożeń nawet 420%, a jeśli chodzi o 11-42, będzie to 382%. Dla porównania napęd Shimano z tarczami 50/34 i kasetą 11/34 zapewnia zakres 455%.

  • Sztywny widelec

W rowerach typu gravel stosuje się sztywne widelce. Asfalt i szutry nie wymagają amortyzacji, a przy okazji konstrukcja jest lżejsza. Widelec często powstaje z włókna węglowego – karbon doskonale tłumi drgania, co zwiększa wygodę podczas przygody.

Rowery górskie czy Gravel - ten drugi posiada sztywny widelec, więc na najcięższe zastosowania radzi się wybrać MTB.

Co ciekawe Firma Fox zaprezentowała amortyzator do graveli – model 32A Float SC AX FIT4. To nie pierwszy taki pomysł, wcześniej był Cannondale z widelcem Lefty o skoku 30 mm. Amortyzator przedni Foxa ma 10 mm skoku więcej i waży 1,36 kg, czyli jest cięższy niż przeciętny sztywniak o przynajmniej 0,5 kg. Pozwala to się pomyśleć nad tym, czy nie lepszym pomysłem byłby po prostu rower XC czy Maraton, taki jak Kross Level 6.0 2018. Mamy w nim przerzutkę Shimano SLX oraz widelec Rock Shox XC30 ze zdalną blokadę skoku – właśnie na twardsze podłoże.

  • Gravel i bikepacking?

Skoro rower szutrowy jest przeznaczony na dłuższe i bardziej komfortowe przygody niż przełajówka, w takim razie jak ruszyć na nim w dalszą wyprawę? Torby bikepackingowe umożliwiają przewiezienie nawet ponad 30 litrów bagażu, bez angażowania pleców i konieczności montażu bagażnika. Niezbędne rzeczy można mocować na kierownicy, pod siodełkiem, w ramie, a nawet na goleniach przedniego i tylnego widelca. Dzięki temu można ruszyć gravelem na np. weekendową wyprawę poza miasto.

MTB vs gravel

Co jest więc lepsze: rower MTB czy gravel? Nie ma prostych odpowiedzi, ale podpowiemy kiedy wybrać jaki model. Polska nie jest krajem górzystym, żyjemy głównie na nizinach, a największy łańcuch górski – Karpaty – zajmuje jedynie 6,3% powierzchni kraju. Dla porównania na Słowacji jest to ponad 70 procent. Oczywiście rower MTB sprawdzi się nawet na mniejszych górkach poza miastem, a wielu rowerzystów łatwo znajduje fajne zjazdy i ścieżki. Jeśli kolarz mieszka w górach albo ma możliwość częstych wyjazdów w taki teren, rower górski MTB będzie najlepszym rozwiązaniem. Nie inaczej jest, jeśli chcemy mieć z tyłu damper. Rower MTB full suspension idealnie nadaje się do przemierzania wąskich ścieżek w poszukiwaniu przygody. Pełne zawieszenie i spory skok zwiększą poczucie bezpieczeństwa oraz radość z jazdy. Rower MTB sprawdzi się też na równinach, pod warunkiem, że w naszym lesie jest dużo piasku, wzniesień, błota i ścieżek poprzecinanych korzeniami.

Kiedy zastanawiamy się jaki rower przełajowy wybrać, warto postawić na Gravel, czyli jednoślad o zbliżonej konstrukcji, jednak z szerszymi oponami.

Gravel będzie lepszy na asfalt, także ten o bardzo złej jakości, jakiego przecież w Polsce nie brakuje. Szuter, leśna ścieżka i lekki teren – w takich sytuacjach sprawdzi się rower przygodowy, który może stanowić synonim gravela. Pokonanie nim dziesiątek, a nawet setek kilometrów w ciągu dnia nie jest problemem. Kierownica typu baranek daje możliwość zmiany chwytu, dzięki czemu odpoczywają nasze ręce i kręgosłup. Jeśli chodzi o turystykę – tak jak wspomnieliśmy – torby i bikepacking wprowadzą nasz gravel w świat dłuższych podróży. Tanie rowery górskie są też cięższe, model szutrowy ze sztywnym widelcem pozwala zaoszczędzić na masie. Jeśli nam na tym zależy, warto wziąć pod uwagę gravel.